Vật sống · Đảo Phát Minh
Thẻ ghi nhớ
Em có thể xem các thẻ bên dưới. Vào lớp để đưa thẻ vào lịch ôn và được nhắc ôn đúng lúc nhé.
Máu gồm những thành phần nào?
Huyết tương (khoảng 55%) và các tế bào máu (khoảng 45%): hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu.
Chức năng của huyết tương
Giữ máu ở dạng lỏng để lưu thông dễ; vận chuyển chất dinh dưỡng, chất cần thiết khác và chất thải.
Hồng cầu
Vận chuyển oxygen và carbon dioxide trong máu.
Bạch cầu
Bảo vệ cơ thể; tế bào lympho B (một loại bạch cầu) tạo ra kháng thể.
Tiểu cầu
Tham gia bảo vệ cơ thể nhờ cơ chế làm đông máu, giúp chống mất máu.
Kháng nguyên – kháng thể
Kháng nguyên kích thích cơ thể tạo kháng thể tương ứng; hai chất khớp nhau như chìa khoá – ổ khoá.
Cơ chế miễn dịch
Lympho B nhận diện kháng nguyên → nguyên bào lympho → tương bào → kháng thể tiêu diệt mầm bệnh; một số thành tế bào lympho B nhớ.
Vaccine
Mầm bệnh đã chết hoặc suy yếu → kích thích tạo kháng thể → miễn dịch nhân tạo, giúp phòng bệnh.
Bốn nhóm máu ABO
A: kháng nguyên A, kháng thể β · B: kháng nguyên B, kháng thể α · AB: có A và B, không có α, β · O: không có A, B, có α và β.
Nguyên tắc truyền máu
Ưu tiên cùng nhóm; khác nhóm chỉ khi kháng thể của người nhận không làm kết dính hồng cầu được truyền.
Hệ tuần hoàn gồm những gì?
Tim và hệ mạch (động mạch, mao mạch, tĩnh mạch) tạo thành hệ thống kín.
Vòng tuần hoàn nhỏ và lớn
Nhỏ: tim → phổi → tim (nhận O₂, thải CO₂). Lớn: tim → các cơ quan → tim (cho O₂, chất dinh dưỡng; nhận CO₂, chất thải).
Thiếu máu
Giảm hồng cầu hoặc hemoglobin → mệt mỏi, da xanh, tim đập nhanh; có thể do ăn thiếu sắt hoặc mất máu.
Huyết áp bình thường (WHO)
Tối đa từ 90 đến dưới 140 mmHg; tối thiểu từ 60 đến dưới 90 mmHg.
Cầm máu động mạch cánh tay
Ấn động mạch cánh tay → buộc garô sát vết thương (phía gần tim) → sát trùng, che kín → đưa đến cơ sở y tế.
Sơ cứu đột quỵ
Gọi người giúp và 115 → nằm nghiêng → nới quần áo, kiểm tra hô hấp → lấy đờm dãi → ghi thời điểm, thuốc đang dùng. Chỉ tập trên mô hình.